Como escoller IA legal sen que che vendan fume: as sete preguntas

Escoller unha ferramenta de IA xurídica esixe sete comprobacións: fontes desglosadas (cales, de que xurisdición, actualizadas a cando), verificación con ligazón á fonte oficial, benchmark con metodoloxía pública, destino contractual dos datos, límites declarados polo provedor, rexistro da dilixencia e condicións de saída. A evidencia publicada con revisión por pares (Universidad de Stanford, Journal of Empirical Legal Studies, 2025) mostra que as ferramentas especializadas reducen o erro fronte aos chats xeneralistas —na súa medición, entre o 17% e o 33% de fallos fronte ao 43% do xeneralista— pero non o eliminan: por iso «cero alucinacións, garantido» é o primeiro sinal de alarma. Neste artigo: as sete preguntas desenvolvidas para levar á reunión comercial, e por que un tribunal español xa fixou por escrito o prezo da dilixencia.

Cando che vendan unha IA xurídica, a primeira frase do vendedor diche case todo. Se empeza por «cero alucinacións, garantido», xa podes ir acurtando a reunión. Non porque a ferramenta sexa necesariamente mala. Porque quen che promete o que a evidencia publicada non apoia está a pedirche fe — e en dereito non traballamos con fe. Traballamos con fontes.

O que di a evidencia (a de verdade, con revisión por pares)

O estudo académico de referencia publicouno a Universidade de Stanford nunha revista xurídica revisada por pares. Mediu ferramentas de investigación xurídica con IA — as especializadas de pago, non os chats xeneralistas — e atopou dúas cousas á vez:

A boa: as ferramentas especializadas reducen moito o erro fronte a un chat xeralista.

A conclusión incómoda: non o eliminan. Na súa medición, as especializadas fallaron nun rango de entre o 17% e o 33% dos casos, fronte ao 43% do modelo xeralista que empregaron como comparación.

Aviso honesto sobre o alcance: mediron ferramentas americanas, sobre dereito anglosaxón. Do mercado español non me consta unha medición equivalente publicada con metodoloxía aberta. Iso non tranquiliza: significa que aquí compramos con menos información — e que as preguntas que seguen son máis necesarias, non menos.

Un momento: ¿que é un «wrapper»?

A palabra que convén coñecer antes da lista. Un wrapper (envoltorio) é un produto que só envolve un modelo de terceiros —o mesmo chat que xa usas de balde— cunha capa de márketing xurídico enriba, sen tecnoloxía propia relevante: sen corpus verificado, sen ancoraxe a fontes oficiais, sen rexistro. Non é ilegal vendelo. Pero deberías saber que estás a comprar, porque o prezo da capa de pintura ás veces é notable.

As sete preguntas (lévaas á reunión)

1 · ¿Sobre que fontes traballa — cales, de que xurisdición, actualizadas a cando?

«Millóns de documentos» non é unha resposta: é un titular. A resposta seria desglosa: que tipos de documento, que vixencia, como se actualiza.

2 · ¿Cada afirmación enlaza á súa fonte oficial?

A proba dos cinco segundos: pides unha resposta con xurisprudencia e comprobas se cada cita abre a resolución oficial ou se che toca buscala a man e rezar.

3 · ¿Publicades un benchmark con metodoloxía — ou me pedides que o crea?

Un benchmark serio di que se mediu, como, con cantos casos e onde falla. Un número redondo sen metodoloxía é márketing con decimais.

4 · Onde van os meus datos?

Onde se procesan, se se adestra con eles, quen pode velos, como se borran. Por contrato, non de palabra. (Se liches o artigo sobre IA e segredo profesional, xa sabes por que esta pregunta non é negociable.)

5 · Que límites declarades?

Unha ferramenta seria publica o que NON fai. A que «o fai todo» — busca, redacción, contabilidade e o café — adoita non facer ben nada. A confesión de límites é o mellor sinal de enxeñaría honesta que existe.

6 · Que queda rexistrado da miña dilixencia?

O día que alguén che pregunte se verificaches — e esta serie comezou cun tribunal preguntando exactamente iso — tes constancia, ou tes memoria?

7 · Que pasa se me vou?

Exportación dos meus datos, formato, prazo, custo. A facilidade de saída é a mellor medida da confianza do provedor no seu produto.

O prezo da dilixencia (fixouno un tribunal, non un vendedor)

Quizais lembres o detalle do caso das 48 sentenzas que non existían: cando o tribunal canario calculou a multa ao avogado, tomou como referencia o que custan as ferramentas de IA xurídica serias — deixou escrito «plans desde 70 euros mensuais», segundo a nota oficial do Poder Xudicial.

Así que a pregunta do prezo está mal formulada. Non é «70 euros ao mes é caro?». É: comparado con que? Coas horas que perdes comprobando a man o que che dá un chat gratuíto? Co día que non comprobes? Un tribunal xa fixo esa conta por escrito. Saía a favor da ferramenta.

As referencias de prezo do mercado cambian; a cifra citada é a que o propio auto deixou por escrito en febreiro de 2026 — este artigo non recomenda prezo nin provedor.

A parte onde este exame me examina a min

Serei transparente: levo semanas contándovos que estou construíndo un sistema de traballo con IA para despachos. Estas sete preguntas tamén van por min. O que estou construíndo terá que respondelas por escrito — corpus desagregado, benchmark con metodoloxía pública, arquitectura de datos e rexistro — ou non merecerá venderse. Publicar o exame antes de presentarse a el é a parte do «sen fume» que non se pode finxir.

Preguntas frecuentes

Que é un «wrapper» en IA legal?

Un produto que só envolve un modelo de terceiros —o mesmo chat xeralista de sempre— cunha capa de márketing xurídico, sen tecnoloxía propia relevante: sen corpus verificado, sen ancoraxe a fontes oficiais, sen rexistro da actividade. Non é ilegal vendelo, pero convén saber que se compra: as sete preguntas deste artigo detéctano nunha reunión.

Que taxa de erro teñen as ferramentas de IA xurídica?

A única medición académica con revisión por pares (Stanford, Journal of Empirical Legal Studies, 2025) atopou entre un 17% e un 33% de fallos en ferramentas especializadas de pago, fronte ao 43% do modelo xeralista de comparación — sobre ferramentas americanas e dereito anglosaxón. Reducen o erro; non o eliminan. Do mercado español non consta unha medición equivalente con metodoloxía aberta.

Que debe incluír un benchmark serio dunha IA xurídica?

Que se mediu, como se mediu, con cantos casos, de que tipos, e onde falla a ferramenta. Unha porcentaxe redonda sen metodoloxía publicada non é un benchmark: é márketing con decimais. Se o provedor non pode ensinar a metodoloxía, a resposta honesta é que non a ten.

Canto custa unha IA xurídica seria?

As referencias de mercado cambian, pero hai unha cifra con valor especial: ao calcular unha sanción por citas inventadas, o TSX de Canarias tomou como referencia ferramentas con «plans desde 70 euros mensuais» (auto de febreiro de 2026). Máis útil que o prezo absoluto é a comparación: canto custa a alternativa en horas de verificación manual — ou no día que non se verifique.

Que debo preguntar sobre os meus datos antes de contratar?

Catro cousas, por contrato e non de palabra: onde se procesan (xurisdición), se se adestra con eles (e como excluírse), quen pode acceder, e como e cando se borran — incluída a exportación se decides marchar. A facilidade de saída é a mellor medida da confianza do provedor no seu propio produto.

Fontes deste artigo

• Magesh et al., Journal of Empirical Legal Studies (Stanford, 2025)
• Nota oficial do Poder Xudicial (auto do TSX de Canarias).
• Desta serie: as 48 sentenzas que non existían e IA e segredo profesional.

Fontes verificadas o 6-xul-2026. Neste blog non se pide fe: enlízase a fonte.

Cada dúas semanas publico unha análise coma esta na newsletter PYME Digital PRO: dixitalización de despachos, xestorías e pemes profesionais, sen lerias. Subscríbete en LinkedIn.