48 sentenzas que non existían: o que o auto do TSJ de Canarias esixe ao teu despacho

Citar xurisprudencia xerada por unha IA sen verificala pode custarlle a un avogado unha sanción e un expediente colexial: o 10 de febreiro de 2026, o Tribunal Superior de Xustiza de Canarias multou con 420 euros a un letrado por incluír no seu escrito 48 sentenzas que non existían, suxeridas por un chat de IA xeralista, e deu traslado ao Colexio de Avogados. O auto fixo algo máis inédito: para calcular a sanción tomou como referencia o prezo das ferramentas de IA xurídica que terían evitado o erro («a partir de 70 euros mensuais»), segundo recolle a nota oficial do Poder Judicial. Neste artigo: que di exactamente ese auto, por que case o 90% dos incidentes documentados no mundo afecta a avogados sós ou despachos de menos de 25 letrados, e as tres regras — gratuítas — para traballar con IA esta mesma semana sen xogarte a sinatura.

E aínda hai algo peor que a multa. O propio sancionado alegou na súa defensa o dano que xa estaba a sufrir: os comentarios e as burlas nos chats de grupos de avogados. Os 420 euros páganse unha vez. A reputación nun colectivo pequeno e conectado págase durante anos.

Non é un caso illado. E non lles pasa aos grandes.

Ese mesmo ano, o TSX de Galicia atopouse con 24 citas fabricadas nun escrito — e abriu peza disciplinaria por mala fe procesual. En Navarra, outro caso similar acabou arquivado porque o letrado pediu desculpas a tempo. Mesmo erro, finais distintos: a diferenza marcouna como se xestionou.

Actualización (15-xul-2026) · O TSXG resolveu a peza que esta serie deixaba aberta: 1.800 € de multa por mala fe procesual (art. 75.4 LJS) e traslado ao Colexio da Coruña, citando o precedente de Canarias e a «reserva de humanidade» da doutrina do CGPJ (Instrución 2/2026) — a IA pode axudarte a preparar e estudar; a verificación non se delega. A lección non cambia: a diferenza séguea marcando como se xestiona o erro.

E a foto global confirma o patrón. A base de datos internacional que rastrexa estes incidentes (mantida por un investigador de HEC París) documentaba 1.227 casos en abril de 2026. O dato que importa: case o 90% concéntrase en avogados que exercen sós ou en despachos de menos de 25 letrados.

Isto non é un problema das grandes firmas, que teñen departamentos enteiros revisando. É un problema do despacho pequeno. Do teu, do da túa socia, do da esquina.

O teu despacho é unha peme. Pero non é unha peme calquera.

Levo anos escribindo sobre dixitalización de pemes, e hai algo que o despacho e a xestoría teñen que ningunha outra peme ten. Tres cousas, en realidade:

1 · Os teus ficheiros non son datos: son segredos doutros. A tenda que dixitaliza o seu inventario arrisca a súa información. Ti, ao subir un expediente a calquera ferramenta, arriscas a do teu cliente — e o segredo profesional non distingue entre «o subín á nube» e «o contei nun bar».

2 · A responsabilidade non se delega. Deontoloxicamente, do que asina o teu despacho respondes ti. Sempre. A IA non comparece no expediente disciplinario; ti si.

3 · A túa materia prima é texto — exactamente onde a IA brilla e onde falla con máis elegancia. Unha alucinación da IA non parece un erro. Parece unha sentenza: co seu número, a súa data e a súa sala. A investigación académica máis citada sobre o tema (Universidad de Stanford, publicada en revista revisada por pares) medíu que mesmo as ferramentas xurídicas especializadas de pago, que reducen moito o erro fronte aos chats xeneralistas, non o eliminan.

Por iso, cando alguén che venda unha IA «sen alucinacións, garantido», xa sabes que está a facer: fume. A pregunta seria non é «pode fallar?» — todas poden. É «canto me custa comprobalo, e queda constancia de que o fixen?».

As tres regras (gratis, esta semana)

Non fai falta comprar nada para empezar a traballar mellor mañá:

Regra 1 · Ningunha cita sen a fonte diante. Se a ferramenta che dá unha sentenza, a sentenza existe cando a ves en CENDOJ — non antes. É exactamente o que o auto de Canarias reprochou non ter feito. Se comprobar unha cita che custa vinte minutos, o problema non es ti: é a ferramenta.

Regra 2 · Os expedientes non se soben. Traballa coa IA sobre modelos, esquemas e textos anonimizados. O expediente do cliente non entra nun chat xeralista, e punto. Dixitalizar o despacho non esixe regalar o segredo profesional; quen che diga o contrario non entendeu o teu oficio.

Regra 3 · Deixa constancia da túa dilixencia. Anota o que verificaches, onde e cando — aínda que sexa nunha táboa. O día que algo falle (e neste oficio algo sempre acaba fallando), a diferenza entre un erro escusable e unha neglixencia contaraa o teu rexistro, non a túa memoria.

E unha aclaración que che debo, porque circula moito ruído: non, Europa non «te multa en agosto». O que é aplicable desde o 2 de agosto de 2026 son obrigas de transparencia; o réxime de alto risco do Regulamento de IA aprázase a decembro de 2027, e un copiloto usado nun despacho privado non é automaticamente «alto risco». Quen use esa data para meterche présa estache a vender con medo.

Esta newsletter cambia (sen cambiar de nome)

Peme Dixital PRO naceu para axudar ás pemes a adaptarse á contorna dixital. Iso segue. O que se estreita é o foco: a partir de hoxe, esta newsletter céntrase na peme profesional — o despacho, a xestoría, o negocio que vive do seu criterio e da súa firma — porque é a peme con menos marxe de erro de todas, e a peor servida polo discurso xenérico da «transformación dixital».

Cada quince días: un caso real coa súa fonte, un método aplicable paso a paso, ou a regulación contada sen alarmismo. Todo verificable. Se te subscribiches esperando outra cousa e isto non che serve, darte de baixa está ben — prefiro douscentos lectores aos que sirvo de verdade que dous mil aos que fago perder o tempo. Sen fume tamén funciona cara a dentro.

O que estou a construír (e por que cho conto aquí)

Son xurista de formación e levo máis de trinta anos xestionando fondos europeos e vendo, desde dentro, por que as estratexias de dixitalización fracasan ao chegar á rúa. Agora estou a traballar cun grupo reducido de despachos e xestorías en algo moi concreto: un sistema de traballo con IA no que cada afirmación se ancora á súa fonte oficial e a dilixencia deixa rexistro. Non está rematado — estou a construílo, e precisamente por iso o conto aquí: esta newsletter vai documentar o proceso, coas súas métricas e os seus erros, en aberto.

Preguntas frecuentes

Pode un tribunal español sancionar por citar sentenzas xeradas por IA?

Si. O TSX de Canarias multou en febreiro de 2026 con 420 € a un avogado por citar 48 resolucións inexistentes suxeridas por unha IA xeralista, con traslado ao Colexio de Avogados. O TSX de Galicia abriu peza disciplinaria por 24 citas fabricadas; en Navarra un caso similar arquivouse tras a desculpa do letrado. A diferenza entre finais marcouna a xestión do erro.

¿Que é unha «alucinación» de IA no ámbito xurídico?

É información falsa xerada por unha IA con aparencia de verdade: unha sentenza inventada con número de resolución, data, sala e relator plausibles. Non parece un erro; parece unha cita real. Por iso a única defensa fiable é verificar cada cita contra a fonte oficial (en España, CENDOJ) antes de asinala.

¿As ferramentas de IA xurídica de pago eliminan as alucinacións?

Non. O estudo académico de referencia (Universidade de Stanford, publicado en Journal of Empirical Legal Studies, 2025) mediu que as ferramentas xurídicas especializadas reducen substancialmente o erro fronte aos chats xeneralistas, pero non o eliminan. Calquera provedor que garanta «cero alucinacións» está a prometer algo que a evidencia publicada non apoia.

¿O AI Act obrígame a algo en agosto de 2026 se teño un despacho pequeno?

O que é aplicable desde o 2 de agosto de 2026 son obrigas de transparencia; as obrigas de alto risco (Anexo III) quedan para decembro de 2027, e un copiloto interno de despacho privado non é automaticamente «alto risco». Quen che diga que «en agosto nos multan a todos» está a vender medo, non cumprimento.

¿Como verifico se unha sentenza citada por unha IA existe de verdade?

Buscándoa en CENDOJ, o buscador oficial de xurisprudencia do Consello Xeral do Poder Xudicial. Se a resolución non aparece aí, non existe para efectos do teu escrito. É exactamente a comprobación que o auto do TSX de Canarias reprochou non ter feito — e deixa constancia da túa dilixencia.

¿Por que isto afecta máis ao despacho pequeno que á gran firma?

A base de datos internacional de incidentes (D. Charlotin, HEC París) documentaba 1.227 casos en abril de 2026, e case o 90% concéntrase en avogados que exercen sós ou en despachos de menos de 25 letrados. As grandes firmas teñen departamentos enteiros revisando; no despacho pequeno a verificación depende dunha soa persoa e do seu método.

Fontes deste artigo

• Nota oficial do Poder Xudicial sobre o auto do TSJ de Canarias (feb-2026).
• Magesh et al., Journal of Empirical Legal Studies (Universidade de Stanford, 2025)
• Base de datos de incidentes de D. Charlotin (HEC París, abr-2026).
• Regulamento (UE) 2024/1689 e paquete Ómnibus (xuño-2026).

Fontes verificadas o 6-xul-2026. Neste blog non se pide fe: enlízase a fonte.

Cada dúas semanas publico unha análise coma esta na newsletter PYME Digital PRO: dixitalización de despachos, xestorías e pemes profesionais, sen lerias. Subscríbete en LinkedIn.